तुलसी विवाह

 

स्वस्थानी व्रत कथामा उल्लेख भए अनुसार जब भगवान विष्णुले हर तरहले युद्ध गर्दा पनि जालन्धरसँग आफ्नो पराजय हुने भएपछि जालन्धर पत्नी वृन्दा माथि प्रपन्च रचि जालन्धरको भेषमा एक पतिव्रता नारीको सत्य डगाइ जालझेल पुर्वक  जालन्धरसँग विजय हासिल गरेको प्रसंग उल्लेख छ । एक तिलस्मी कथा ,जादुमयी परिकल्पनाहरुको संयोजन । सत्य हो ,होइन । होस् नहोस् तर हामी मानिरहेछौँ  युगौंदेखि । नारीलाई एकैपटक शक्ति र भोग्याका रुपमा उभ्याइएका कथनहरु प्रशस्तै भेटिन्छन् । यसै प्रसंगमा पनि जालन्धर पत्नीको पतिव्रताका कारण उनका पति शक्तिशाली थिए । जब उनको सतित्व अन्जानमा परपुरुषसँग संसर्गित भयो त्यसपछि जालन्धरको शक्ति क्षीण भयो र पतन भयो । मतलव पुरुषको तागत ,शक्ति र सफलता थिइ कुनै समय नारी । तर के पुरुषको शक्ति महिलाको योनी हो  ? के महिलासँग पुरुषलाई बहलाउनका लागि एक योनी मात्रै पर्याप्त छ ?  तर्क यो पनि आउँछ । पुरुष सत्ता र सोचले महिलाको योनीलाई भोगको साधन र सृष्टिको उपमामै सिमित बनाइदिए पनि त्यसैलाई आफ्नो शक्तिको स्रोत पनि मान्ने रहेछन् भन्ने एक नजिर हो जालन्धरको मृत्युवरण । 

त्यसपछिको अर्को एक रोचक प्रसंग उल्लेख छ । जब विष्णुद्वारा आफू बलात्कृत (  खासमा बलात्कार थिएन । जालन्धरको भेषमा आएका विष्णुलाई आफ्नै पति सम्झेर समर्पित भएकी हुन्छिन् । ) भएको  थाहा पाउँछिन्  ।  उनले विष्णुलाई श्राप दिन्छिन् । ढुंगा हुन परोस् , रुख हुन परोस् ,झार हुन परोस् , घाँस हुन परोस्  । आज त्यहि श्रापित ढुंगा शालिग्राम भएको छ ,पिपल भएको छ,   तुलसी भएको छ , कुश भएको छ । ईश्वरको लिला । आफ्नै सृष्टि , आफ्नै दृष्टि ।

अहिलेको कानुन भन्दा निकै शक्तिशाली थियो क्यार निसाफ । बोलेपछि पुग्ने । एक वचनको श्रापले सृष्टि पालनकर्ता धर्तिमा खुरुक्क ओर्लनु परेको । 

तर यो युग अर्कै हो । यहाँ एकै जन्ममा सात जुनि भोग्नुपर्छ ।  न कसैको श्राप लाग्छ न आशिष लाग्छ । 

विष्णुलाई श्राप दिएर आत्मदाह गरेकी वृन्दा । तुलसीको रुपमा पुजित विष्णुकै प्रिय मानिन्छ र तुलसी र विष्णुकै विवाह गरिन्छ । हाय युग । त्यो श्राप थियो कि उपासना विष्णु प्रतिको  ।