जाँड रक्सीका घ्याम्पा फुटाउँदै ,घ्याम्पाका जाँड घोप्टाउँदैमा महिलाका अधिकार सर्वोपरि हुने र महिला हिंसाको अन्त्य हुन्थ्यो भने यतिखेर समयले अर्कै कोल्टे फेर्ने थियो । कुनै पनि नारीले आफ्नो शक्तिको बिस्कुन सत्ता बाहिर फिँजाउनु पर्ने थिएन । नारीका शत्रु नारी नै हुन् भन्नेहरुको विश्लेषण सतही हो । जुन विषयमा पूरा ज्ञान छैन ,त्यसैमा सबैभन्दा बढि टिप्पणी हुन्छ ।
अहिलेको महिला स्वतन्त्रता र अधिकार पनि विकसित समाजको पर्याय होइन । यहाँ घर भत्काएर गोठ बन्नु उपलब्धि हुन सक्दैन । यहाँ स्वतन्त्र हुन सम्बन्ध विच्छेद हुनुपर्छ । हक अधिकारको नाम निशाना मेटिनुपर्छ । सम्बन्धका कसिला डोरिहरु जलेर खाग हुनुपर्छ । अौंलामा गन्न सकिनेहरुको भागमा त्यो खुसी छ जो परिवारमा मिल्छ । परिवारमा नमिलेको खुसी खोज्न भड्किनेहरुको कथा व्यथा झन् लामो छ । पुरुष हुनुको अहम बोकेर सम्बन्धहरुको जालो फिँजाएर घर ,बाहिर दुवैको स्वतन्त्रता खोस्नेहरुको अादत झनै अापत्तिजनक छ ।
श्रीमतीका अगाडि सालीका स्तन माड्ने मात्रै होइन , सुत्केरी दिदी स्याहार्ने सालीलाई नै भुँडी बोकाउने र एउटै घरमा दुई जिन्दगी सडाउने समाज पनि यहि हो । काम गर्ने श्रमिकका रुपमा घरभरि श्रीमतीको बिस्कुन लगाउने समाज पनि हो । कम भएको छ र यो मानसिकता अन्त्य चाहिँ भएको छैन अझै ।
सदियौँदेखि भावनामाथिको खेलबाड , शरिरमाथिको खेलबाड ……मलाई यो संरचनाको अन्त्य भएको हेर्नुछ ।
एउटा स्थापित महिलाको संघर्ष अझै कहालीलाग्दो छ । कसैको काँधमा नचढिकन सफलताको शिखर चुम्ने ती महिलाहरुको साहसलाई सलाम । यहाँ चाकडी चाप्लुसी गरेर चर्चामा पुगेका पुरुषहरु नभएका होइनन् , तर महिलासँग योनी छ र ,महिलाको चरित्र लगेर सिधै योनीमा चोपलिन्छ । कति निघृण छ हाम्रो सोच, कति विकार छ हाम्रो मानसिकतामा ?
कहिलेकाहीँ सोच्छु उमेर पुगेकि म, घर व्यवहारको जिम्मेवार उठाइरहेकी म आफ्नो प्रेमिसँग भेट्न जाँदै गर्दा भन्न सकुँ "अामा म आज फलानासँग हुन्छु , ढिला हुन्छ अथवा नअाउन सक्छु ।" जब म सबै कुरामा सक्षम छु , आफ्नो निर्णय प्रतिको जिम्मेवारी आफैं उठाउन सक्छु र पनि झुटको सहारा लिन बाध्य हुन्छु । किन ?? म कल्पना गर्छु , छोरीहरु डेट जाँदै गर्दा आमाहरुले सम्झाउन् , "त्यहाँ विवेक नगुमाउनु , प्रेमका नाममा बलात्कृत नहुनु । म छु केही परे भन्नू । "हाम्रो जस्तो अल्पविकसित मुलुकमा यहाँ सम्मको चेतना त हाम्रा संस्कारका साङ्लाहरुमै बन्धित छन् ।मान्छेको चेतना विश्वविद्यालयको शिक्षाले भन्दा ज्यादा संस्कारको अभ्यासमा बढि अभ्यस्त छ ।
यहाँ घर घरमा शोषण छ ,दमन छ । महिलामाथि हुने हिंसाको स्वरुप बदलिएको छ । हिजो हुने शारीरिक यातना ,कुटपिट अाज मानसिक ज्याजतिमा रुपान्तरण भएको छ । हिजो घर घरमा हुने सौता अाज सञ्जालमा हुन्छन् । बाहिरबाट शिक्षित, सभ्य, संस्कारी देखिनेहरुको भित्री कर्तुत राम्रोसँग अध्ययन गर्ने अवसर पाएँ । मलाई दुख लाग्छ ती अाम नारीहरुको समर्पण प्रति । कति श्रदा छ उनीहरुमा आफ्नो पुरुष प्रति तर तिनै बोक्रे अादर्शहरुको नियत यति घिन लाग्दो हुन्छ कि थुक्न पनि घिन लाग्छ । यसरी लेखिरहँदा , लाग्न सक्छ म कुण्ठा ओकलिरहेको छु । यो बिल्कुल होइन ,एकपटक आफू र आफ्नो वरिपरिको माहोल सुक्ष्मसँग नियाल्नुस् । यो सत्य तपाईंको वरिपरि पनि छ । तपाईंको जिवनमा पनि छ ।
केही महिलाहरु गरिब छन् । उनीहरुसँग पैसा छैन । भोग बिलास छैन । आराम छैन । र पनि सकुन छ । सन्तोष छ । अानन्द छ । किनकि उनीहरूलाई उनीहरुको लोग्नेको मिठो साथ छ । लड्दा उठाउने हात छ । एक अर्कामा समर्पण छ । हो मलाई त्यहि समाज समतामूलक लाग्छ । अभाव होस् तर दबाब नहोस् । दुख होस् तर सुखका निम्ति बेमानी नहोस् ।
कसैले कसैको खुट्टा नतानोस् । स्वतन्त्रताको लागि घर नतोडियोस् । नाता नटुटोस् । एक रथका दुई पाङ्ग्रा, एक सिक्काका दुई पाटा कसरी एक बिना अर्को पुर्ण हुन सक्छन् ?
